บริหารสินค้าคงเหลืออย่างไรให้มีประสิทธิภาพในธุรกิจร้านขายยา PDF พิมพ์ อีเมล
Share

โดย อ.ธานี พุทธวิถี

 

              ในปัจจุบันธุรกิจร้านขายยาเป็นธุรกิจหนึ่งที่มีความสำคัญในชีวิตประจำวันของประชาชนเนื่องจากการดำรงชีวิตของมนุษย์จำเป็นต้องอาศัยปัจจัย 4 ได้แก่ 1. อาหาร 2. ที่อยู่อาศัย 3. เครื่องนุ่งห่ม 4. ยารักษาโรค ดังนั้นธุรกิจร้านขายยาจึงเป็นธุรกิจหนึ่งที่เกี่ยวข้องและมีความสำคัญต่อชีวิตมนุษย์  ยาเป็นสิ่งหนึ่งซึ่งใช้รักษาโรคของประชาชนในสังคมปัจจุบัน 

 

              ในการเปิดดำเนินงานร้านขายยาจำเป็นเจ้าของกิจการต้องมีความรู้ความสามารถทางด้านการบริหารธุรกิจที่ดี ไม่ว่าจะเป็นด้านบัญชีการเงิน การตลาด บุคคลกร หรือการจัดการ เพื่อให้ธุรกิจดำรงอยู่และเจริญรุ่งเรือง เจ้าของธุรกิจร้านขายยาที่เป็นเภสัชกรโดยตรง หรือเจ้าของธุรกิจที่มีการว่าจ้างเภสัชกรมาประจำร้านขายยา ดูแลและให้คำปรึกษาแก่ประชาชนในการใช้ยาอย่างมีคุณภาพ จำเป็นต้องมีความรู้ทางด้านการบริหารธุรกิจเพื่อให้ธุรกิจดำรงอยู่และเจริญเติบโตต่อไป ดังนั้นความรู้การบริหารธุรกิจทางด้านบัญชีการเงินซึ่งเกี่ยวข้องกับการบริหารสินค้าคงเหลือได้แก่ ยารักษาโรค ที่ซื้อมาเพื่อจำหน่ายจึงมีความสำคัญเป็นอย่างมากในธุรกิจร้านขายยา

 

ความหมายของสินค้าคงเหลือ

 

                ตามมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 2 (ปรับปรุงปี 2552ใช้แทนมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 31 เดิม)ได้ให้ความหมายของสินค้าคงเหลือไว้ดังนี้

 

สินค้าคงเหลือ หมายถึง สินทรัพย์ ซึ่งมีลักษณะใดลักษณะหนึ่งดังต่อไปนี้

 

                1 ) ถือไว้เพื่อขายตามลักษณะการประกอบธุรกิจตามปกติของกิจการ

                2 ) อยู่ในระหว่างกระบวนการผลิตเพื่อให้เป็นสินค้าสำเร็จรูปเพื่อขาย

                3 ) อยู่ในรูปของวัตถุดิบหรือวัสดุที่มีไว้เพื่อใช้ในกระบวนการผลิตสินค้าหรือให้บริการ

 

- ในธุรกิจร้านขายยาขนาดเล็กและขนาดกลาง สินค้าคงเหลือ หมายถึง สินทรัพย์ที่ถือไว้เพื่อขายตามลักษณะการประกอบธุรกิจตามปกติของกิจการ ได้แก่ ยาสำเร็จรูป

 

 

 

รูปภาพที่ 1
จาก
http://variety.teenee.com 

รูปภาพที่ 2
จาก
http://www.si.mahidol.ac.th

 

- ในธุรกิจบริษัทขายยาที่ผลิตยาออกจำหน่าย สินค้าคงเหลือ หมายถึง

 

                1) สินทรัพย์ ที่ถือไว้เพื่อขายตามลักษณะการประกอบธุรกิจตามปกติของกิจการ ได้แก่ ยาสำเร็จรูปที่ผลิตเสร็จแล้วรอจำหน่าย

                2) สินทรัพย์ ที่อยู่ในระหว่างกระบวนการผลิตเพื่อให้เป็นสินค้าสำเร็จรูปเพื่อขาย ได้แก่ ยาที่อยู่ในกระบวนการผลิต

                3) สินทรัพย์ ที่อยู่ในรูปของวัตถุดิบหรือวัสดุที่มีไว้เพื่อใช้ในกระบวนการผลิตสินค้าหรือให้บริการ ได้แก่ วัตถุดิบในการผลิตยาสำเร็จรูป

           

 

รูปภาพที่ 3
จาก
http://www.vcharkarn.com

            

 

 

ต้นทุนของสินค้าคงเหลือในธุรกิจร้านขายยา

  

          ตามมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 2 (ปรับปรุงปี 2552ใช้แทนมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 31 เดิม) ได้มีการคำนวณต้นทุนของสินค้าคงเหลือไว้ดังนี้

 

                1. ต้นทุนในการซื้อ ประกอบด้วย ราคาซื้อสินค้า อากรขาเข้า และภาษีอื่น  รวมทั้งค่าขนส่ง ค่าขนถ่ายและต้นทุนอื่นที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการได้มาซึ่งสินค้าสำเร็จรูป วัตถุดิบและบริการ โดยต้นทุนในการซื้อหักส่วนลดการค้า

 

                2. ต้นทุนแปลงสภาพ ในกรณีที่ผลิตสินค้าสำเร็จรูป ต้นทุนที่เกี่ยวข้องโดยตรงได้แก่ วัตถุดิบ ค่าแรงงานทางตรงและค่าใช้จ่ายในการผลิต

 

                ดังนั้นในธุรกิจร้านขายยาขนาดเล็กและขนาดใหญ่ ที่ซื้อยามาจำหน่ายโดยตรง ต้นทุนสินค้าที่ขายได้แก่ ราคาซื้อสินค้า ค่าขนส่ง ค่าขนถ่าย ต้นทุนอื่นที่เกี่ยวข้องโดยตรงที่ได้มาซึ่งสินค้าสำเร็จรูป โดยหัก ส่วนลดการค้า(ถ้ามี)

 

                ในกรณีธุรกิจบริษัทขายยา ที่ผลิตยาเพื่อจำหน่าย ต้นทุนสินค้าที่ขายได้แก่ วัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตยา ค่าแรงงาน ในการผลิตยาและค่าใช้จ่ายในการผลิต ค่าขนส่งสินค้า และต้นทุนอื่นที่เกี่ยวข้องโดยตรงในการได้มาซึ่งสินค้าสำเร็จรูปและวัตถุดิบ

 

บริหารสินค้าคงเหลืออย่างไรให้มีประสิทธิภาพในธุรกิจร้ายขายยา

 

                1. ควรมีการแบ่งแยกหน้าที่ระหว่าง ฝ่ายจัดซื้อสินค้า ฝ่ายบัญชีการเงินและฝ่ายคลังสินค้าอย่างชัดเจนเพื่อให้การปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิภาพ

 

                2. ควรมีการรวบรวมและจัดเก็บหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับสินค้าคงเหลือในการซื้อสินค้าและหลักฐานการเบิกจ่ายสินค้าคงเหลือที่มีการขายสินค้าไว้อย่างเหมาะสม

 

                3. ควรมีการจัดทำบัตรสินค้าและรายงานสินค้าคงเหลือ เพื่อให้ทราบการเคลื่อนไหวของสินค้าคงเหลือในแต่ละชนิด

 

                4. กรณีที่สินค้าคงเหลือไม่มีการเคลื่อนไหวควรหาสาเหตุของสินค้าว่า มีสาเหตุใดที่ทำให้สินค้าไม่เคลื่อนไหว

 

                ในธุรกิจร้านขายยา พบว่า สินค้าคือ ยาสำเร็จรูปแต่ละชนิดมีการกำหนดวันที่ผลิตยาและวันที่ยาหมดอายุ ดังนั้นการบริหารสินค้าคงเหลือเกี่ยวกับสินค้าที่มีวันหมดอายุ จึงมีความสำคัญมากสำหรับชีวิตประชาชนในชุมชน

 

 

การจัดทำบัตรสินค้าเพื่อใช้ในการบริหารสินค้าคงเหลือในธุรกิจร้านขายยา

 

            ในการบริหารสินค้าคงเหลือให้มีประสิทธิภาพ จำเป็นต้องมีการควบคุมสินค้าคงเหลือโดยการจัดทำบัตรสินค้าคงเหลือ (Stock Card) ในธุรกิจร้านขายยา ซึ่งบัตรสินค้ามีการตีราคาสินค้าคงเหลือ-ราคาทุน สามารถทราบการเคลื่อนไหวของสินค้าจากการซื้อสินค้าและการขายสินค้าในธุรกิจร้านขายยารวมถึงต้นทุนสินค้าที่ขายคือยารักษาโรคนั่นเอง ในธุรกิจร้านขายยา  ซึ่งสินค้ามีวันผลิตและวันหมดอายุ การจัดทำบัตรสินค้าคงเหลือ ใช้วิธีการบันทึกบัญชีสินค้าคงเหลือแบบPerpetual Inventory Method มี 2 วิธี ดังนี้

 

                1. แบบเข้าก่อน-ออกก่อน (First –In, First-Out) เป็นการบันทึกบัญชีสินค้าที่ธุรกิจซื้อสินค้ามาก่อนและนำสินค้าที่ซื้อมาก่อนมาจำหน่าย ทำให้ทราบต้นทุนสินค้าที่ขายในแต่ละ Lot ของสินค้า  

 

ข้อดีของแบบเข้าก่อน-ออกก่อน

 

                1. เหมาะสำหรับธุรกิจที่มีสินค้ามีอายุไม่นานเนื่องจากสินค้าที่ขายออกไป เป็นสินค้าที่ซื้อมาก่อน

                2. ต้นทุนที่จำหน่ายเป็นต้นทุนราคาที่ซื้อมาที่แท้จริง

 

                2. แบบถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ (Moving Average) เป็นการบันทึกบัญชีสินค้าโดยถัวเฉลี่ยราคาทุนเมื่อซื้อสินค้าเข้ามาในธุรกิจและการจำหน่ายสินค้าบันทึกราคาทุนที่ถัวเฉลี่ยในบัตรสินค้าทำให้ทราบต้นทุนสินค้าที่ขาย

 

ข้อดีของแบบถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่

 

                1. ราคาสินค้าที่นำมาถัวเฉลี่ยกรณีที่มีราคาสูงและราคาต่ำ ราคาที่เฉลี่ยเป็นราคาที่เหมาะสม

                2. ราคาสินค้าที่นำมาถัวเฉลี่ย กรณีที่มีราคาต่ำและราคาต่ำ ราคาที่เฉลี่ยจะมีราคาที่ต่ำ ซึ่งทำให้ต้นทุนต่อหน่วยลดลง

 

 

ตัวอย่างบัตรสินค้าที่สามารถนำไปใช้ในการบริหารสินค้าคงเหลือและคำนวณต้นทุนขาย

 

ตัวอย่างที่ 1 ร้านขายยาต้นกล้า เปิดดำเนินงานขายยาสำเร็จรูปทุกชนิด มีรายการค้าเกี่ยวกับสินค้าคงเหลือดังนี้

 

2553

ส.ค. 1 ยอดยกมา ยาชนิด A จำนวน 400 เม็ด ราคาเม็ดละ 5 บาท

        5 ซื้อยาชนิด A จำนวน 800 เม็ด ราคาเม็ดละ 8 บาท

        7 ขายยาชนิด A จำนวน 1,000 เม็ด ราคาเม็ดละ 12 บาท

 

การบันทึกบัญชีในบัตรสินค้าแบบเข้าก่อน-ออกก่อน (First –In, First-Out) มีดังนี้

 

บัตรสินค้า     ชื่อสินค้า  ยา ชนิด A จำนวนหน่วย เม็ด

 

ว.ด.ป.

รายการ

รับ

จ่าย

ยอดคงเหลือ

ปริมาณ

@

ราคาทุนรวม

ปริมาณ

@

ราคาทุนรวม

ปริมาณ

@

ราคาทุนรวม

2553

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ส.ค. 1

ยอดยกมา

 

 

 

 

 

 

400

5

2,000

5

ซื้อ

800

8

6,400

 

 

 

400

5

2,000

 

 

 

 

 

 

 

 

800

8

6,400

7

ขาย

 

 

 

400

5

2,000

-

-

-

 

 

 

 

 

600

8

4,800

200

8

1,600

 

การบันทึกบัญชีบัตรสินค้าแบบเข้าก่อน-ออกก่อนทำให้ทราบการเคลื่อนไหวสินค้าที่ซื้อเข้ามาและสินค้าที่ขายออกไป โดยขายเป็น Lot ที่ซื้อมาก่อนในราคาเดิมและขายออกไปก่อนและถ้าไม่เพียงพอ จึงนำสินค้า Lotถัดไปมาขายให้เพียงพอ สรุปสินค้าคงเหลือได้แก่ ยา ชนิด A จำนวน 200 เม็ด ราคาทุนเม็ดละ 8 บาท ราคาทุนรวม 1,600 บาท ต้นทุนขายเท่ากับ 2,000 + 4,800 = 6,800 บาท

 

 

ตัวอย่างที่ 2 ใช้โจทย์เดิม

 

การบันทึกบัญชีในบัตรสินค้าแบบถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ (Moving Average)

 

บัตรสินค้า  ชื่อสินค้า  ยา ชนิด A จำนวนหน่วย เม็ด

 

ว.ด.ป.

รายการ

รับ

จ่าย

ยอดคงเหลือ

ปริมาณ

@

ราคาทุนรวม

ปริมาณ

@

ราคาทุนรวม

ปริมาณ

@

ราคาทุนรวม

2553

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ส.ค. 1

ยอดยกมา

 

 

 

 

 

 

400

5

2,000

5

ซื้อ

800

8

6,400

 

 

 

1,200

7

8,400

7

ขาย

 

 

 

900

7

6,300

200

7

1,400

 

การบันทึกบัญชีบัตรสินค้าแบบถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ ทำให้ทราบการเคลื่อนไหวสินค้าที่ซื้อเข้ามาและสินค้าที่ขายออกไป เมื่อซื้อสินค้า ราคาต่อหน่วยจะมีการถัวเฉลี่ยโดยนำ

ราคาทุนรวมปริมาณ

= 8,400
    1,200

 

          ดังนั้นราคาต่อหน่วยเคลื่อนที่ = 7 บาทต่อ 1 เม็ด สรุปสินค้าคงเหลือได้แก่  ยาชนิด A จำนวน 200 เม็ด ราคาทุนเม็ดละ 7 บาท

ราคาทุนรวม 1,400 บาท ต้นทุนขายเท่ากับ 6,300 บาท

 

 

ประโยชน์ในการบริหารสินค้าคงเหลือในธุรกิจร้านขายยา

 

                1. ทำให้มีสินค้าที่มีคุณภาพบริการแก่ประชาชนได้อย่างเหมาะสม

                2. ทำให้สินค้ามีการหมุนเวียนและไม่ก่อให้เกิดปัญหาสินค้าเสียหายเนื่องจากค้างสต๊อกไว้นาน

                3. ทำให้สินค้ามีการเคลื่อนไหวและก่อให้เกิดรายได้แก่ธุรกิจร้านขายยา

                4. ถ้าสินค้าไม่เคลื่อนไหว ธุรกิจร้านขายยาสามารถหาสาเหตุที่เกิดขึ้นและพิจารณาในการสั่งซื้อยาชนิดนั้นในครั้งต่อไป

                5. ทำให้ธุรกิจสามารถดำรงอยู่ต่อไปและเจริญรุ่งเรือง

 


อ.ธานี พุทธวิถี 

อาจารย์ประจำคณะบัญชี มหาวิทยาลัยกรุงเทพ

 

 

 

 

บทความอื่นๆ